Lợi nhuận "thoát hiểm" nhờ nguồn thu lạ
Nếu chỉ nhìn vào dòng thu nhập từ lãi – "nồi cơm" chính của mọi ngân hàng, Vietbank vẫn giữ được phong độ với mức tăng trưởng khá. Thế nhưng, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước dự phòng thực tế lại có dấu hiệu hụt hơi so với năm trước. Vậy phép màu nào đã đưa lãi ròng sau thuế đạt mốc 1.210 tỷ đồng?
Cú lội ngược dòng này đến từ một nơi ít ai ngờ tới: "Lãi thuần từ hoạt động khác". Khoản mục này bất ngờ đóng góp hơn 453 tỷ đồng trong năm 2025, trong khi cùng kỳ năm trước vẫn còn đang ngụp lặn ở mức âm. Việc một ngân hàng quy mô tầm trung có được cú hích lớn từ nguồn thu ngoài cốt lõi ngay trong quý cuối năm thường là dấu hiệu của việc xử lý tài sản hoặc hoàn nhập các khoản mục mang tính thời điểm. Câu hỏi đặt ra là: Sang năm 2026, khi "phép màu" này không còn, Vietbank sẽ lấy gì để duy trì đà tăng trưởng?
Bí ẩn khối tài sản vô hình tăng vọt gấp 4 lần
Một trong những điểm gây "sốc" nhất trong báo cáo lần này nằm ở bảng cân đối kế toán: Tài sản cố định vô hình. Chỉ trong vòng 12 tháng, con số này đã "phình" từ gần 700 tỷ lên sát mốc 3.000 tỷ đồng.
Dưới góc độ kế toán đây là một tín hiệu cần đặc biệt lưu tâm. Việc tăng vọt tài sản vô hình thường được giải thích là đầu tư công nghệ, nhưng nó cũng là một "mánh" kinh điển để né tránh áp lực chi phí. Thay vì phải ghi nhận hàng nghìn tỷ đồng vào chi phí hoạt động trong kỳ làm "bay màu" lợi nhuận, ngân hàng có thể vốn hóa chúng vào tài sản và chia nhỏ để khấu hao trong nhiều năm. Nói cách khác, lợi nhuận hiện tại đang được "mượn" từ tương lai bằng cách đẩy chi phí sang các năm kế tiếp.
Lãi dự thu và nợ xấu: Những "cục máu đông" âm thầm phình to
Đằng sau con số lợi nhuận bóng bẩy, sức khỏe tài sản của Vietbank vẫn đang đối mặt với những thách thức âm ỉ. Khoản lãi và phí phải thu (lãi dự thu) vẫn neo ở mức cực cao với hơn 2.738 tỷ đồng. Đây là khoản lãi "trên giấy" mà ngân hàng đã hạch toán vào doanh thu nhưng chưa thu được tiền thực tế. Khi lãi dự thu lớn và không có dấu hiệu sụt giảm mạnh, nó thường phản ánh tình trạng nợ xấu tiềm ẩn đang bị trì hoãn phân loại. Nghi vấn này càng có cơ sở khi thuyết minh ngoài bảng cho thấy ngân hàng đang theo dõi hơn 1.200 tỷ đồng nợ khó đòi đã xử lý nhưng chưa thể thu hồi. Nếu những khoản lãi dự thu này buộc phải thoái thu trong tương lai, đó sẽ là một đòn giáng mạnh vào bảng kết quả kinh doanh.
Cái giá của sự tăng trưởng "nóng" Năm qua, Vietbank cũng đã thực hiện một bước đi quyết liệt khi tăng vốn điều lệ lên hơn 10.700 tỷ đồng. Vốn dày hơn giúp ngân hàng cải thiện hệ số an toàn, nhưng đồng thời cũng tạo ra một áp lực khổng lồ lên hiệu quả sử dụng vốn. Khi mẫu số (vốn) to lên, nếu tử số (lợi nhuận thực tế từ kinh doanh cốt lõi) không tăng trưởng tương xứng, các chỉ số như ROE sẽ trở nên kém hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư dài hạn. Lời kết cho nhà đầu tư: Báo cáo của Vietbank năm 2025 giống như một căn nhà mới được sơn lại rất đẹp, nhưng nền móng vẫn còn đó những vết nứt từ lãi dự thu và việc "trì hoãn" chi phí thông qua tài sản vô hình. Với những nhà đầu tư chuyên nghiệp, sự thận trọng không bao giờ là thừa khi đối diện với một bản báo cáo có quá nhiều nghiệp vụ "làm đẹp" số liệu như hiện nay.
