Cú "lội ngược dòng" ngoạn mục từ hoạt động ngoài cốt lõi Nhìn vào báo cáo kết quả kinh doanh, điểm sáng nhất chính là con số lợi nhuận sau thuế cả năm đạt gần 1.210 tỷ đồng, tăng trưởng hơn 34% so với mức 901 tỷ đồng của năm 2024. Tuy nhiên, nếu bóc tách sâu vào từng quý, đặc biệt là Quý IV, chúng ta sẽ thấy một câu chuyện đầy bất ngờ.
Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước dự phòng của ngân hàng trong năm qua thực tế ghi nhận sự sụt giảm nhẹ. Điều đã kéo con số tổng lợi nhuận đi lên một cách ngoạn mục lại nằm ở khoản lãi thuần từ "hoạt động khác". Trong khi cùng kỳ năm ngoái mảng này báo lỗ, thì riêng năm 2025 nó lại mang về khoản lãi đột biến hơn 453 tỷ đồng. Đây chính là "cứu cánh" giúp Vietbank vượt qua áp lực từ việc mảng dịch vụ suy yếu và chi phí hoạt động leo thang. Tuy nhiên, dưới góc nhìn chuyên gia, do đây là thu nhập không thường xuyên, tính bền vững của dòng lợi nhuận này trong tương lai vẫn là một ẩn số cần được kiểm chứng.
Dòng tiền và sự phụ thuộc vào nguồn vốn liên ngân hàng
Điểm tích cực đáng ghi nhận là dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của Vietbank đạt con số dương 7.610 tỷ đồng. Điều này minh chứng rằng lợi nhuận trên sổ sách không phải là những con số "vẽ" ra mà thực sự có dòng tiền tương ứng chảy về hệ thống. Ngân hàng đã có một năm quản trị thanh khoản tương đối hiệu quả trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động. Mặc dù vậy, cấu trúc nguồn vốn lại bộc lộ sự phụ thuộc ngày càng lớn vào thị trường liên ngân hàng. Tiền gửi và vay các tổ chức tín dụng khác đã tăng vọt hơn 13.200 tỷ đồng trong năm qua. Việc duy trì một tỷ trọng lớn nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng khác giúp ngân hàng đảm bảo thanh khoản nhanh để tài trợ cho các hoạt động tài chính, nhưng cũng đồng thời khiến chi phí vốn trở nên nhạy cảm hơn với các biến động lãi suất điều hành.
Những "khoảng lặng" đáng chú ý phía sau thuyết minh
Nếu chỉ nhìn vào các con số tổng quát, nhà đầu tư rất dễ bỏ qua những biến động bất thường tại các khoản mục tài sản vốn mang nhiều hàm ý về kỹ thuật kế toán. Đầu tiên phải kể đến sự gia tăng gây ngỡ ngàng của tài sản cố định vô hình, khi giá trị khoản mục này tăng vọt gấp hơn 4 lần chỉ sau 12 tháng, từ mức gần 700 tỷ lên gần 3.000 tỷ đồng. Thông thường, việc tăng mạnh tài sản vô hình có thể phản ánh quá trình số hóa mạnh mẽ, nhưng ở một góc độ khác, đây cũng là cách để doanh nghiệp "vốn hóa" các chi phí phát sinh. Thay vì phải ghi nhận ngay vào chi phí trong kỳ làm giảm lợi nhuận, ngân hàng có thể phân bổ chúng dần thông qua khấu hao trong nhiều năm tới.
Bên cạnh đó, con số lãi dự thu neo ở mức 2.738 tỷ đồng cũng là một chi tiết cần lưu tâm. Trong nghiệp vụ ngân hàng, lãi dự thu là khoản thu nhập đã được hạch toán vào doanh thu nhưng thực tế chưa thu được tiền mặt. Khi lãi dự thu chiếm tỷ trọng lớn và kéo dài, nó thường là tín hiệu cảnh báo về sức khỏe của các khoản cho vay. Cùng với đó, việc ngân hàng đang nắm giữ hơn 21.900 tỷ đồng chứng khoán đầu tư giữ đến ngày đáo hạn cũng cho thấy một chiến lược phòng thủ, giúp tránh được việc phải trích lập dự phòng giảm giá theo thị trường, từ đó bảo toàn được con số lợi nhuận đẹp trên báo cáo. Thử thách cho bài toán tăng trưởng dài hạn
Năm 2025 cũng đánh dấu bước ngoặt khi Vietbank hoàn tất việc tăng vốn điều lệ lên mức 10.768 tỷ đồng. Đây là nền tảng quan trọng giúp ngân hàng cải thiện hệ số an toàn vốn và mở rộng dư địa tín dụng. Dẫu vậy, việc quy mô vốn tăng nhanh cũng đặt ra áp lực nặng nề lên ban điều hành trong việc duy trì tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu cho cổ đông.
Tổng kết lại, Vietbank đã có một năm "về đích" thành công về mặt con số lợi nhuận nhờ sự linh hoạt trong việc khai thác các nguồn thu ngoài cốt lõi. Tuy nhiên, bức tranh tài chính vẫn còn những mảng xám liên quan đến chất lượng tài sản và sự gia tăng bất thường của các chi phí vốn hóa. Giai đoạn 1-2 năm tới sẽ là thời điểm quan trọng để kiểm chứng liệu những "của để dành" hay các nghiệp vụ kế toán hiện tại có đủ sức giúp ngân hàng duy trì đà tăng trưởng khi các vùng đệm dự phòng và lãi dự thu bắt đầu bộc lộ bản chất thực tế.
